Nhận một việc khó mà chưa biết bắt đầu từ đâu? Đừng vội mở file rồi cố làm cho xong. Hãy hỏi rõ sếp cần gì, phần nào nên làm trước, có thể nhờ ai hoặc xem mẫu ở đâu, bao giờ cần xong và lúc nào nên gửi nháp. Bạn không cần biết hết cách làm ngay khi nhận việc, nhưng cần biết bước tiếp theo của mình là gì.
Em làm giúp anh báo cáo tuyển dụng, xem vì sao mấy vị trí này tuyển mãi chưa được nhé.
Nếu trước giờ chỉ cập nhật số ứng viên, yêu cầu này có thể khiến bạn khựng lại. Lần này không chỉ đếm hồ sơ. Bạn còn phải xem chậm ở bước nào, tìm hiểu lý do và nghĩ xem nên làm gì tiếp.
Bạn mở Excel, nhìn một loạt bảng dữ liệu rồi không biết bắt đầu từ đâu. Càng muốn làm cho đầy đủ, bạn càng dễ ôm hết mọi thứ vào một bản báo cáo.
Khi sếp giao việc khó, năm câu hỏi dưới đây có thể giúp bạn chia việc thành những bước vừa sức hơn. Không phải để đẩy việc ngược lại cho sếp, mà để biết mình nên tự làm phần nào và cần hỏi thêm ở đâu.
Trong bài này
- Làm xong, sếp cần dùng bản này để làm gì?
- Phần nào quan trọng nhất, nên làm trước?
- Có mẫu nào để xem, có thể hỏi ai?
- Bao giờ cần xong, chia thành mấy bước?
- Bản nháp đầu tiên cần đến mức nào?
- Nhắn lại thế nào sau khi nhận việc?
- Nói rõ chỗ mình chưa biết
- Nếu sếp bận, chưa hướng dẫn được
- Một vài câu hỏi thường gặp
1. Làm xong, sếp cần dùng bản này để làm gì?
Việc khó sẽ càng khó nếu bạn chưa biết mình đang cố làm ra thứ gì. Cùng là báo cáo tuyển dụng, nhưng bản để xem tình hình sẽ khác bản dùng để quyết định có tăng ngân sách hay đổi cách tìm ứng viên.
Bạn có thể hỏi: Anh cần bản này để biết đang chậm ở đâu, hay để chọn cách xử lý trong cuộc họp tới ạ?
Nếu sếp cần quyết định cách xử lý, chỉ đếm số hồ sơ là chưa đủ. Bạn sẽ cần xem từng bước tuyển dụng, tìm chỗ đang vướng rồi nêu những cách có thể thử. Biết bản báo cáo sẽ được dùng thế nào giúp bạn đỡ mất thời gian vào những phần không cần thiết.
Cũng nên hỏi ai sẽ xem. Một bản dùng trong nhóm có thể cần nhiều chi tiết; bản mang vào cuộc họp thường cần vài điểm chính dễ theo dõi.
2. Phần nào quan trọng nhất, nên làm trước?
Với việc chưa quen, bạn rất dễ mắc ở chỗ muốn làm tất cả cho thật đầy đủ. Báo cáo tuyển dụng có thể kéo theo hàng loạt câu hỏi về nguồn ứng viên, lịch phỏng vấn, mức lương, chi phí và cả cách viết tin.
Thay vì mở tất cả cùng lúc, hãy chốt một phần để bắt đầu.
Thử hỏi: Nếu chưa xem được hết trong tuần này, anh muốn em tập trung trước vào vị trí nào? Em bắt đầu từ hai vị trí đang cần người gấp nhé?
Sau đó, chia nhỏ tiếp: lấy số liệu của hai vị trí đó, kiểm tra đang chậm ở bước nào, rồi mới tìm hiểu lý do. Mỗi bước có một việc cụ thể để làm sẽ dễ hơn nhiều so với ngồi trước yêu cầu tìm nguyên nhân tuyển chậm.
3. Có mẫu nào để xem, có thể hỏi ai?
Không biết làm một việc mới không có nghĩa là bạn phải tự mò từ đầu đến cuối. Có thể công ty đã có báo cáo cũ, một người từng làm việc tương tự hoặc một bảng dữ liệu bạn chưa biết đến.
Bạn có thể hỏi: Trước đây mình có bản nào tương tự để em xem cách làm không ạ? Phần lý do ứng viên từ chối, em nên hỏi ai để nắm rõ hơn?
Xem mẫu để hiểu cách làm, không phải chép lại cho nhanh. Nếu dùng số liệu cũ, hãy kiểm tra thời gian và nguồn. Nếu chưa rõ lý do một vị trí tuyển chậm, hỏi người phụ trách thay vì tự đoán từ vài con số.
Khi nhờ đồng nghiệp, nên nói rõ mình đã làm được gì và đang vướng ở đâu. Hỏi Em thấy nhiều ứng viên dừng sau vòng đầu, chị giúp em kiểm tra lý do được không? sẽ dễ trao đổi hơn nhờ chị xem giúp cả báo cáo.
4. Bao giờ cần xong, chia thành mấy bước?
Một hạn chót chưa đủ để bạn sắp xếp việc khó. Nếu phải xin số liệu từ người khác, bạn cần tính cả thời gian chờ, kiểm tra và sửa lại.
Hãy đề xuất cách chia việc: Anh cần bản hoàn chỉnh trước mấy giờ thứ Sáu ạ? Em tổng hợp số liệu trước, chiều thứ Tư gửi phần đang bị chậm, rồi thứ Năm trao đổi thêm về lý do và cách xử lý. Như vậy có kịp việc của anh không?
Nếu thấy thời gian không đủ, nói sớm phần nào có thể làm kịp. Chẳng hạn, bạn có thể gửi trước báo cáo của hai vị trí cần người gấp, phần còn lại hẹn sau khi nhận đủ số liệu. Đừng nhận hết rồi đến sát giờ mới báo không kịp.
5. Bản nháp đầu tiên cần đến mức nào?
Với việc mới, chờ làm thật hoàn chỉnh mới gửi có thể khiến bạn tốn nhiều công sửa. Một bản nháp còn đơn giản nhưng đúng hướng thường hữu ích hơn một bản rất đẹp mà chưa trả lời đúng câu hỏi.
Bạn có thể hỏi: Bản đầu em gửi bảng số liệu và vài điểm cần bàn, chưa làm biểu đồ đẹp. Anh xem giúp em cách phân tích như vậy đã đúng hướng chưa nhé?
Nên nói rõ sếp cần góp ý vào phần nào: đã chọn đúng vấn đề chưa, còn thiếu thông tin gì, hay cần đào sâu thêm chỗ nào. Như vậy, cả hai không mất thời gian sửa câu chữ khi phần chính vẫn chưa ổn.
Bản nháp có thể chưa đẹp, nhưng số liệu vẫn cần được kiểm tra. Chỗ nào chưa chắc thì ghi rõ đang chờ xác nhận, không trình bày như chuyện đã biết chắc.
Nhìn nhanh 5 câu hỏi
| Cần biết điều gì? | Cách hỏi | Bước tiếp theo |
|---|---|---|
| 1. Dùng để làm gì? | Anh cần biết tình hình hay cần chọn cách xử lý ạ? | Chọn thông tin cần đưa vào |
| 2. Làm phần nào trước? | Em tập trung trước vào hai vị trí cần người gấp nhé? | Chia việc thành phần nhỏ |
| 3. Xem mẫu ở đâu, hỏi ai? | Mình có bản cũ không? Phần này em nên trao đổi với ai? | Tìm tài liệu và người hỗ trợ |
| 4. Bao giờ cần xong? | Em gửi từng phần theo các mốc này có kịp không ạ? | Tính thời gian làm và chờ thông tin |
| 5. Bản đầu cần đến mức nào? | Em gửi số liệu và vài nhận xét trước để anh xem hướng làm nhé? | Làm nháp rồi sửa sớm |
Nhắn lại thế nào sau khi nhận việc?
Sau khi trao đổi, bạn có thể chốt lại bằng một tin nhắn. Không cần viết như biên bản họp, chỉ cần đủ để cả hai nhớ mình đã thống nhất gì.
Em chốt lại để bắt đầu nhé anh. Báo cáo dùng cho cuộc họp thứ Sáu để bàn cách xử lý các vị trí tuyển chậm. Em làm trước hai vị trí đang cần người gấp, xem đang vướng ở bước nào và hỏi thêm người phụ trách để kiểm tra lý do.
Em sẽ xem bản báo cáo cũ anh gửi để tham khảo. Chiều thứ Tư em gửi số liệu và vài điểm cần bàn, chưa làm kỹ phần trình bày. Sau khi anh góp ý, em hoàn thiện để gửi trước 10 giờ thứ Sáu. Phần nào chưa đủ thông tin em sẽ ghi rõ để mình trao đổi thêm.
Bạn thay tên việc và thời gian cho đúng tình huống của mình. Không cần hứa làm hết ngay. Quan trọng là nói rõ bước đầu bạn sẽ làm gì, khi nào gửi và chỗ nào còn cần hỗ trợ.
Nói rõ chỗ mình chưa biết
Sếp có thể nghĩ bạn đã biết cách làm vì từng thấy bạn xử lý một việc gần giống. Nhưng cập nhật số ứng viên và tìm nguyên nhân tuyển chậm là hai việc khác nhau.
Thay vì chỉ nói Em chưa làm được, bạn có thể nói: Phần tổng hợp số liệu em làm được. Phần tìm nguyên nhân thì em chưa làm lần nào, anh cho em xem một bản cũ hoặc góp ý bản nháp đầu nhé?
Cách nói này giúp người giao việc biết bạn đang cần gì. Bạn cũng không phải giả vờ đã hiểu hết rồi âm thầm loay hoay.
Nếu sếp bận, chưa hướng dẫn được
Bạn vẫn có thể làm trước phần mình được tự quyết và dễ sửa: xem tài liệu cũ, gom số liệu đã có, liệt kê câu hỏi còn thiếu hoặc thử một trang mẫu.
Khi gửi câu hỏi, kèm cách bạn định làm để sếp trả lời nhanh hơn. Ví dụ: Em làm trước hai vị trí đang tuyển gấp. Phần đề xuất tăng chi phí, em chờ anh xác nhận rồi mới làm tiếp nhé.
Riêng việc phải chi tiền, hứa với khách hàng hoặc gửi thông tin riêng tư của người khác thì cần được đồng ý trước. Sếp chưa trả lời không có nghĩa là bạn được tự quyết những phần đó.
Một vài câu hỏi thường gặp
Nhận việc khó thì nên làm gì đầu tiên?
Hỏi sếp cần dùng việc đó để làm gì, rồi chọn một phần nhỏ để bắt đầu. Đừng cố tìm cách giải quyết toàn bộ ngay trong đầu khi bạn còn chưa biết việc cần đến mức nào.
Nói chưa biết làm có khiến mình bị đánh giá kém không?
Điều này còn tùy người và cách trao đổi. Bạn nên nói cụ thể phần nào đã làm được, phần nào chưa quen và muốn được hỗ trợ ra sao. Như vậy, cuộc nói chuyện sẽ dễ đi đến cách làm hơn là chỉ dừng ở câu việc này khó quá.
Nên tự tìm hiểu hay hỏi đồng nghiệp?
Thử xem tài liệu và làm phần mình biết trước. Khi gặp chỗ vướng, hỏi đúng người với một câu cụ thể, kèm những gì bạn đã thử. Không cần tự mò quá lâu chỉ để tránh nhờ giúp, nhưng cũng không nên giao cả bài toán cho người khác.
Nếu hạn chót quá gấp thì sao?
Nói sớm những gì có thể làm kịp và hỏi phần nào cần ưu tiên. Bạn có thể đề xuất gửi phần quan trọng trước, phần còn lại sau. Chỉ chốt thời gian mới khi đã trao đổi với người giao việc.
Có cần hỏi đủ năm câu cho mọi việc không?
Không. Đây là những điều nên kiểm tra khi nhận việc mới hoặc việc khó. Chỗ nào đã rõ thì không cần hỏi lại. Mục tiêu là biết nên làm gì tiếp, không phải thêm thủ tục cho một việc vốn đã đơn giản.
Không cần biết hết, nhưng nên biết bước tiếp theo
Việc khó không phải lúc nào cũng có sẵn một cách làm đúng. Bạn có thể cần thử, hỏi thêm rồi sửa. Điều quan trọng là đừng ôm cả việc trong đầu và tự đoán từ đầu đến cuối.
Hỏi rõ điều sếp cần, chọn phần nên làm trước, tìm nguồn hỗ trợ và gửi nháp sớm. Khi mỗi bước đã nhỏ hơn và rõ hơn, bạn sẽ dễ bắt tay vào làm hơn.
Bạn có thể đọc thêm Excel cho người làm nhân sự: học gì trước và luyện như thế nào? và Khóa học kỹ năng mềm miễn phí trên Mr Nghề Nghiệp.
Ảnh minh họa: Lum3n / Pexels. Sử dụng theo giấy phép Pexels.

